Trendwatchen

In deze blog wil ik even voor trendwatcher spelen. Want 2011 wordt een belangrijk jaar voor Natuur- en milieueducatie, en tegelijk ook voor mijn bedrijf.
Dus: 'Waar gaan we in het nieuwe jaar naar toe?'

NME gaat twee richtingen uit.

1. De natuurbeleving, het bevorderen van buiten spelen, kinderen natuuravonturen laten beleven, wordt steeds belangrijker.

2. Een andere richting wordt duurzaamheid en vooral energietransitie. Dus hoe krijgen we Nederland klaar voor duurzame energie en duurzame producten.

Natuurbeleving

Werkbladen zijn uit. Op avontuur gaan is in.

 En je hebt die werkbladen ook niet meer nodig. Je kunt ook opdrachten doen door diergedrag na te doen en zo de natuur te begrijpen, paddenstoelen te zoeken en ze te fotograferen, videoreportages laten maken met vo-leerlingen, interviews laten doen met de boswachter en wandelaars. Of gewoon zoals bij het Bewaarde Land of Natuurwijs het bos als speel- en leefplek te ervaren.

NME aan basisscholen raakt uit. Aandacht voor natuur bij BSO's, kinderopvang, bredeschool-activiteiten na schooltijd raakt in.

 Basisscholen kiezen vaak voor methodes. De methodes worden completer, en daarbij wordt de ondersteuning door leskisten en lesprogramma's minder nodig. Basisscholen hebben minder tijd, vinden moeilijker ouders. Ik juich het niet toe, vind het jammer. Maar ik zie NME verplaatsen naar naschools, naar de BSO, en zelfs voor peuters in de kinderopvang. En ook als keuzeonderdeel bij Brede School-activiteiten.

Met z'n allen naar het bos raakt uit. Het aanleggen van speelbossen, groene avonturenspeelplaatsen, vlakbij nieuwe Brede School-gebouwen raakt in.

 Met de ontwikkeling van nieuwe Brede School-gebouwen in nieuwe wijken is er meer aandacht en ruimte voor de omgeving van de school De mogelijkheid om gericht speel- en ontdekbosjes/bossen aan te leggen direct bij de school. Schooltuinen specifiek om oogst van te halen, raakt ook een beetje uit. Dat wordt gecombineerd met ontdektuinen, met vlindertuinen, kleinebeestjes-tuinen. En ook wel terecht, want natuur is meer dan sla en tuinkers laten groeien en oogsten.

Natuureducatie voor alleen natuur- en milieubewustzijn raakt uit, natuureducatie als onderdeel van een gezonde en rijke ontwikkeling van kinderen raakt in.

Tegelijk met de verschuiving van NME voor het onderwijs, naar NME als onderdeel van o.a. de kinderopvang, verschuiven ook de doelstellingen van NME. Bij de kinderopvang (BSO en peuters) zitten ze niet te wachten op ' natuur- en milieubewustzijn' . Daarentegen wordt buitenspelen en in contact komen met de natuur als wezenlijke verrijking gezien van de ontwikkelingsmogelijkheden van (jonge) kinderen. Bewegen, motoriek, ontdekken, gezond gedrag, samen spelen, zijn belangrijke pedagogische doelstellingen waar natuuractiviteiten aan bijdragen.

 Duurzaamheid

Omdat NME steeds meer beleidsondersteunend dient te zijn, worden de pijlen steeds meer gericht op duurzaamheidseducatie. Ik zie NME-centra druk op zoek naar lesmateriaal over duurzame energie. Driftig proberen ze scholen te werven voor warme truiendag, groene voetstappen, Sarah's Wereld en duurzame dinsdag. Er moet voor worden gewaakt dat dit soort lessen wel blijft toevoegen aan de kerndoelen voor het onderwijs, en ook dat scholen niet worden overvoerd door initiatieven die in hun ogen mogelijk 'worden opgedrongen'  door de gemeente.

Dit laatste hoeft uiteraard niet het geval te zijn als men aansluit bij behoeften en trends in het onderwijs.
In zowel het basisonderwijs als in de eerste jaren voor het voortgezet onderwijs is een ontwikkeling gaande naar meer techniek en gebruik van ICT in het onderwijs. Ook zijn veel kinderen goed in 'creatief nadenken'. Richten op innovatieve oplossingen in plaats van regels voor milieugedrag. Computers, internet, powerpoint,  techniek, audiovisuele middelen als digitale camera's en videocamera's horen daarbij. Sluit je als NME aan bij waar de scholen behoefte aan hebben, dan zit je goed.

Tenslotte, ik heb er eerder een blog aan gewijd: Duurzaamheidseducatie kan ook juist de technische en innovatieve/creatieve kinderen aanspreken als je het goed doet. In dit geval is natuurbeleving als basis, dus helemaal niet zo belangrijk.

Andere ontwikkelingen

* NME moet inspelen op het gebruik van computers en digibord.
Het oude schoolbord is bijna verleden tijd. TV met video of dvd in de klas wordt zeldzaam. In de meeste klassen staat tegenwoordig een digibord aangesloten op het internet. De NTR (de nieuwe educatieve omroep) speelt hier uitstekend op in. De beste site waarop je filmpjes kunt vinden is: www.schooltv.nl/beeldbank). In leskisten zitten vaak nog oude video's of dvd's. Daar heeft een leerkracht steeds minder aan. 

Ik ben met mijn bedrijf bezig om een nieuwe website te maken met allerlei pagina's met filmpjes en weblinks ter ondersteuning van themalessen, bv. vlinders, het weer, afval etc. De leskisten die ik aanbied zijn ook voorzien van een webpagina voor het digibord, kijk voor een voorbeeld op http://www.afvalles.blogspot.com/. 

* Handleidingen in leskisten zijn vaak aan vernieuwing toe.
Ik werk voor een aantal NME centra aan het digitaliseren en verbeteren van handleidingen van leskisten en materiaalzendingen en dergelijke. Bij het verbeteren kom je handleidingen tegen waar je van schrikt. Vaak zijn ze onoverzichtelijk, ontbreken goede leerdoelen, staan er talloze (half) uitgewerkte lessuggesties in, maar ontbreekt een duidelijke lesopbouw met introductie, kernles, verwerking en evaluatie.

U kunt mij inhuren voor het verbeteren van handleidingen van leskisten en lesprojecten, mocht u ook de indruk hebben dat daar het nodige aan schort.

Tenslotte

Met de aangekondigde bezuinigingen en de bekoelde liefde voor natuur en milieu van dit kabinet, zou je de toekomst van NME somber in kunnen zien. Ik denk zelf dat dat niet nodig is. Zeker niet als de NME-sector inspeelt op bovengeschetste en andere trends. Daarvoor is wel een innovatieve instelling nodig, en in sommige gevallen een ruimdenkende geest en de bereidheid om samenwerking te zoeken.

Als NME-enthousiasteling wens ik jullie in elk geval een buitengewoon mooi, groen en duurzaam 2011 toe.     
Misschien is deze blog ook interessant voor uw eigen website. U bent van harte uitgenodigd om deze blog, eventueel met kleine aanpassingen, over te nemen. Laat u het mij wel even weten?