donderdag 13 oktober 2011

Sarah's Wereld (beter door een gastdocent?)


Sinds de zomer geef ik eenentwintig gastlessen Sarah's Wereld in de gemeente Tiel. Wat mij betreft raakt het lesprogramma Sarah's Wereld precies de juiste snaar wat betreft milieubewustzijn bij kinderen uit de bovenbouw basisonderwijs. Sarah's Wereld richt zich op zowel op de achtergrond van het milieuprobleem (waar komen de grondstoffen vandaan, en hoe kunnen ze opraken?) als op lifestyle (hoe kan/ga ik er zelf wat aan doen?). In dit stukje doe ik een verslag van 'Sarah's Wereld' zoals ik hem uitvoer.

Om mij zelf en anderen te helpen, heb ik een samenvatting, filmpjes en opdrachten op mijn website gezet. Die vind je op: www.natuureducatie.com, onder het kopje 'Sarah's Wereld'.

Sarah's Wereld zit in een grote koffer. Uit de koffer komt een wereldbol. Daar gaan we naar op reis. Vanuit de ruimte reizen we in gedachten door de Melkweg naar ons zonnestelsel. Op Neptunus, Uranus of Jupiter kun je niet leven. Het is er koud, de wolken zijn giftig en water is er ook al niet. Alleen op die mooie blauwe planeet die 'aarde' heet kun je leven. Maar om er te blijven leven moeten we er zuinig op zijn. We delen het met allerlei meer of minder bedreigde diersoorten. Uit de koffer komen er een aantal tevoorschijn: de aap, de tijger, de ijsbeer, de dolfijn en ons eigen egeltje. Om uit te leggen wat de belangrijkste bedreigingen zijn voor dieren heb ik een aantal films verzameld. Die vind je hier.

Dan gaan de kinderen met Sarah op een wereldreis, de productie van een colablikje achterna. De bijgaande powerpoint kun je hier downloaden. Zo leren de leerlingen, dat we om in onze dagelijkse behoeftes te voorzien, vier aardes nodig hebben in plaats van één. Ik leg dat als volgt uit. Stel dat onze aarde een spaarpot is. In die spaarpot zit aardolie, steenkool, ijzererts, bomen, klei, steen, diamanten enzovoorts. We gebruiken steeds meer uit die spaarpot en er komt niet zoveel in terug. Dan raakt die spaarpot leeg.
Ik vul dat verhaal aan met een rekensom. Stel je krijgt 20 euro in de maand zakgeld, en je hebt 1000 euro in je spaarpot. Je geeft in plaats van 20 euro , 60 euro per maand uit aan spelletjes voor de X-box, snoep en beltegoed. Hoe lang duurt het dan voordat je spaarpot leeg is? Zo gaat het eigenlijk ook met de aarde.

Na het uitbeelden van het productieproces van een colablikje, gaan ze aan de slag met milieuopdrachten. Die milieuopdrachten zitten niet in het oorspronkelijke Sarah-koffer. Ze zijn er later aan toegevoegd. Ze bieden een prachtige mogelijkheid voor modern onderzoeksgericht onderwijs met gebruik van ICT en (powerpoint)presentaties. De leerlingen maken kennis met allerlei milieutips: zoals 'ruil je rijk' en 'repareer het als het nog kan'. Ze zoeken uit hoe ze in hun omgeving beter voor het milieu kunnen zorgen. Bij een opdracht zoeken ze uit waar je spullen kunt laten repareren. Ook vergelijken ze hoeveel bijvoorbeeld een nieuwe en een gebruikte BMX-fiets kost. Ze zoeken uit hoe ze afval kunnen scheiden en doen een onderzoek hoe ze op hun school met energie omgaan. Een populaire opdracht is: Hoe kun je een milieuvriendelijk feestje organiseren (wat zijn milieuvriendelijke snacks en cadeautjes?). 

Bijzonder aan deze opdracht vind ik ook dat blijkt dat milieuvriendelijk hier hand in hand gaat met zuinig omgaan met je geld. Goed voor de planeet, maar ook voor de euro's, om een bekend reclamespotje te citeren.

Nadat de kinderen in de middag hun presentaties hebben gepresenteerd, ga ik aan de slag met het 'klimaatlab'. Ik doe hier een klein gedeelte van in de vorm van proefjes om koolzuurgas te maken (met bakpoeder en azijn). Ook tonen we koolzuurgas in de uitademing aan te tonen (door te blazen in kalkwater en een CO2 meter). CO2 is dus een heel normaal gas. Niks bijzonders!

Ik vertel dat koolzuurgas of CO2 een warm dekbed vormt in onze dampkring. Dankzij het natuurlijke broeikaseffect is het leefbaar op aarde.Als je meer donsveertjes of wol in het dekbed stopt wordt het warmer. Dat gebeurt in de dampkring ook,  doordat we opgeslagen koolstof (in de vorm van steenkool, aardolie en aardgas) verbranden. Daardoor meer CO2 en meer warmte. Voor ons is dat niet zo erg in het begin. Maar wel voor de ijsbeer. Of voor laaggelegen landen zonder dijken.

Op mijn webpagina filmpjes bij Sarah's Wereld vind je hierover een aantal serieuze en grappige filmpjes. Een beetje humor is na zo'n zwaar verhaal wel op z'n plaats vind ik. Tenslotte laat ik ze een stripverhaal tekenen met goede milieutips van Sarah. En zo sluiten we het zeer intensieve en interessante lesproject over milieu af. Meestal zijn leerlingen en de leerkracht heel enthousiast.

Gastlessen

Bij veel NME afdelingen is de koffer Sarah's Wereld te leen. Gelukkig zijn er enthousiaste leerkrachten die deze ook goed weten te benutten. Maar vaak wordt er maar een deel van gedaan of komen leerkrachten er helemaal niet aan toe. Het lespakket is best ingewikkeld om zomaar een keer door een leerkracht uitgevoerd te kunnen worden.
Sarah's Wereld is echter veel te belangrijk om half te doen, of te blijven liggen in de opslag van het NME centrum. En dat is ook niet nodig als je met een gastdocent werkt.

Sarah's Wereld leent zich dan ook erg goed om te laten doen door een ervaren gastdocent. Volgens mij kun je daar ook wel budget voor regelen bij bijvoorbeeld een wethouder of een sponsor (energiemaatschappijen?). 

Een project zoals in Tiel waarbij eenentwintig bovenbouwgroepen een hele dag les krijgen over milieu, is natuurlijk ook een mooi PR-middel voor een gemeente of een sponsor. Trek dus de stoute schoenen aan en vraag om budget om Sarah's Wereld door een gastdocent te laten uitvoeren. Vraag mij om gastlessen te geven, of om andere gastdocenten op te leiden. Neem ook contact op, voor meer informatie: bart@natuureducatie.com of  06-29096804.



0 reacties:

Een reactie plaatsen